prog: 638
squelettes/rubrique-3.html

Ethnopsychiatry

De etnopsychiatrie is een onderzoeksmethode die de etnische dimensie van geestelijke stoornissen tracht te begrijpen. Georges Devereux, die een voortrekkersrol speelde binnen dit domein, dacht dat als de geestelijke stoornissen, de werking van het zielsleven en het onderbewuste universeel zijn, het dan niettemin binnen een specifieke culturele context is dat de ziektes zich manifesteren en de psychotherapieën zich afspelen. Zo kunnen de problemen van migranten bijvoorbeeld niet zondermeer begrepen worden langs de gebruikelijke weg van de psychiatrie. De etnopsychiatrie houdt zowel rekening met het individuele verleden als met het geheel van culturele representaties die met het probleem geassocieerd zijn. De verzorgingsploegen (therapeuten, vertalers, antropologen) zijn van dezelfde origine als de patiënt waardoor ze hem in zijn moedertaal kunnen aanspreken en zich situeren in zijn eigen culturele context. De belangrijkste therapeut doet op het einde van de sessie een therapeutisch voorstel: zo kan hij de patiënt of zijn metgezellen opdragen een taak of ritueel te volbrengen tegen de volgende sessie. De etnopsychiatrische aanpak beperkt zich echter niet tot het heruitvinden van de volksgeneeskunde of het folkloristische apothekersboek: ze bevraagt zich zowel over de etnische dimensie van waanzin als over de psychiatrische dimensie van de cultuur; ze maakt ons gevoelig voor het belang van de groeps- en relationele dynamiek om de zieke en zijn ziekte beter te verstaan. Het theoretisch-methodologisch werk van Georges Devereux, de klinische studies en de technische voorstellen van Toby Nathan in Parijs, kenden veel navolging, meestal in het kader van instellingen of hospitalen.



Jouko Aaltonen, 2000, FI, 35mm, ov eng ond,, 72'

prog: 0
Sorry, no Dutch version for this article.
French [fr] or English [en] page.
14.11 > 18:00


Jouko Aaltonen, 2000, FI, 35mm, ov eng ond,, 72'

Kusum is een knappe adolescente uit New Delhi die gebukt gaat onder een onnoemelijke neerslachtigheid waarvan ze de oorzaak niet kan achterhalen. Haar ouders zoeken een dokter op, zonder resultaat. Een traditionele genezer raadt hen aan haar mee te nemen naar een afgelegen dorp waar een oude familiale vete woedt. In de tempel van dat dorp wordt een ceremonie georganiseerd die de volgelingen in vervoering brengt. Geringe tijd later zijn bij Kusum de eerste veranderingen merkbaar ...

Kusum is een intrigerende film die ons binnenloodst in de intieme wereld van een ontredderde, Indische familie. Het is tegelijkertijd een etnisch-psychiatrisch document over een therapeutisch proces. Het zien van deze film verandert gegarandeerd onze visie op traditionele geneeskunde en de vooroudercultus.

Finlandse cinema wordt zelden vertoond in onze contreien - behalve dan Kaurismaki - maar biedt een schitterende traditie in documentaire. Finse documentaires zijn eerder klassiek opgebouwd, vanuit één vertelstandpunt. Verder zijn ze goed gefilmd, meestal op pellicule. Kusum van Jouko Aaltonen vormt hierop geen uitzondering.

14.11 > 18:00


prog: 0
Sorry, no Dutch version for this article.
French [fr] or English [en] page.
28.11 > 18:00


Ethnopsychiatrie

Le sexe des morts

Emmanuelle Ohniguian & Tobie Nathan, 2002, FR, video, ov , 2 x 50'

"We zijn niet alleen op deze wereld. Er bestaan andere wezens, geesten dan de onze. Er is een andere manier van omgang met de pijn van het bestaan. We zijn niet alleen op de wereld. Volgens deze visie, erkent men in Oost-Afrika de filosofie van de geesten die het bestaan van de levenden komen verstoren." (Tobie Nathan)

De etno-psychotherapie is een "kunst van beïnvloeding", een mediatie met schaduwen, voorouders, geesten en goden. Diegenen die ’op consultatie komen’ kunnen hun lijden beschrijven met eigen woorden, eigen objecten. De film geeft ons de kans - oorspronkelijk uitsluitend bedoeld voor studenten - om twee van dergelijke consultaties van een familie te volgen. Tobie Nathan en zijn ploeg richten het vizier louter op het etno-psychiatrische. Het zijn twee consultaties, zoals ze reeds ingericht worden sinds 1993 in het centrum Devereux aan de Universiteit van Parijs VIII.

De film blijft ver van de brandende polemiek die opgeroepen wordt door deze praktijken, maar is een verbazingwekkende en boeiende getuigenis van deze methodiek. Zijn wij, ja, ook wij, bereid rekening te houden met de grootvader, dood en begraven, die deze familie lijkt te achtervolgen? De film nodigt in ieder geval uit tot verkenning van andere zienswijzen en tot collectieve onderhandelingen met "de onzichtbaren".

+ Ontmoeting :
Dominique Vossen, arts-psychiater, komt spreken over Tobie Nathan en over zijn werk als etnotherapeut.

28.11 > 18:00


Deze ongewone avond neemt je op sleeptouw naar verre horizonten, naar Afrika. Het traditionele Afrika stoot gekken niet uit de maatschappij. Integendeel, ze maken er deel van uit, en om hen te verzorgen zijn er rituelen. De behandeling van waanzin is een groepsproces waarin representaties en lichamelijke uitdrukkingen een belangrijke rol spelen. De betrokkenen nemen deel aan een ceremonie om voorouderlijke geesten te ontmoeten. Met offers, rituelen en dansen bereiken ze een tranceniveau waar ze zich volledig aan overgeven. Een therapie die nogal wat Westerse artsen versteld doet staan.

*> 20:00 :

+ Les maîtres fous

Jean Rouch, 1955, FR, video, fr ov , 36'

In Ghana bezielen de "houaka" (letterlijk "meesters van de waanzin") uitdrijvingsrituelen. In 1953, dus voor de onafhankelijkheid, filmde Jean Rouch zo’n houaka-ceremonie. De deelnemers zijn bezeten door wel zeer onaangename geesten, die van de koloniale bezetter, en zodoende beginnen ze de blanke man (en zijn vrouw) te imiteren. Dit etnografisch monument viel in goede aarde bij de Franse surrealisten omwille van de beelden van geëxalteerde rituelen, die destijds als shockerend beschouwd werden, en omwille van de Marxistische analyse van de situatie in de koloniën. Met de camera in de hand realiseerde Rouch, die in februari na een ongeval in Afrika overleed, een bijtend portret van verdraaide rituelen, een wrede parodie op de militaire parades van de kolonisator. In Ghana werd de film gecensureerd door de Britten omwille van smaad aan de koningin. De houakas zouden het ongetwijfeld op prijs gesteld hebben moest de film vertoond worden tijdens één van hun tranceceremonieën. Deze gespletenheid zou zeker in aanmerking komen voor een uitzonderlijke ontmoeting met de geesten... zouden ze vannacht onder ons zijn?

+ Le n’doep

Michel Meignant, 1967, FR, video, fr ov , 45'

De meest spectaculaire rite in Afrika is er één van zeven dagen en zeven nachten lang in de buitenwijken van Dakar. De "n’doep" is een magische ceremonie bestemd voor de genezing van gekken, afkomstig van de Lebous, een volksgroep uit Senegal. De ceremonie speelt zich af in de familiekring van de zieke. Een diagnose dringt zich op vanaf het moment een familielid een abnormaal gedrag vertoond dat tot in de puntjes gecodeerd is: rillingen, melancholie, extreme passiviteit, verlies van eetlust. Omdat ze de ziekte niet kunnen verzorgen met antidepressiva, verwijzen artsen met een westerse opleiding deze "op z’n Afrikaans gedeprimeerden" door naar traditionele behandelingsmethoden. N’doep wordt uitgeoefend door "geneesters": de n’doep-rite behoort toe aan vrouwen, en enkel aan hen. Een ontmoeting tussen westerse geneeskunde en het therapeutische ritueel van de n’doep.

+ Ontmoeting :
Deze twee filmdocumenten worden voorgesteld door twee rituelenexperten in zwart Afrika: Michel Meignant, vriend van Jean Rouch, regisseur van medische films en therapeut, en Philippe Woitchik, etnotherapeut en psycholoog. Ze zullen het hebben over ceremonieën als therapie, wat het betekent voor Afrikanen en hun rol in de westerse etnopsychiatrische benadering.

*> 22:00 :

Ontmoeting :*
In het tweede deel onthalen we Olivier Ralet, filosoof en specialist van rituelen in Noord-Afrika, die ons fragmenten toont van een ceremonie van de Hamadchas (Marokko), gefilmd door Tony Gatlif ("Exil") . Hij verklaart de verschillende rites van de ceremonie, die sterk lijkt op die van de Gnawa’s, en hun therapeutische effecten.

+ Concert Gnawa: Oualad Bambara
"De onzichtbare wereld van de moslims wordt net als die van de joden en de christenen bevolkt met engelen, profeten, heiligen en demonen, met dit verschil dat er ook spirituele entiteiten zijn die zoals mensen balanceren tussen Goed en Kwaad: de djinns. Ze hebben als eigenschap dat ze menselijke wezens bewonen, wat we "bezetenheid"noemen. Dit kan problemen zoals steriliteit, impotentie, verlammingen of gewoonweg angsten en slapeloosheid veroorzaken. Deze onzichtbare wezens hebben een geliefkoosde kleur en geur, en elk heeft ook een favoriet muziekje waar ze niet aan kunnen weerstaan. Reeds in het vroege stadium van de Islam, ontwikkelde zich een mystieke tendens, het soefisme, geörganiseerd in verschillende broederschappen waarin je toenadering tot God kan zoeken. Gnawa en Hamadcha zijn populaire broederschappen. Ze zijn gespecialiseerd in rituelen waar kleuren, geuren en vooral muziek een belangrijke rol spelen - men provoceert bezetenheidtrances om met de djinns in contact te komen opdat deze ophouden de mensen die ze bewonen te kwellen". (Olivier Ralet).

Geuren en kleuren, onweerstaanbare muziek... hier is "Oulad Bambara"! Deze Gnawagroep met wortels in Marokko en met hun guembri (een soort van percussie-instrument( met snaren), hun krakebs (metalen castagnetten) en hun trommels spelen rituele muziek: "La Lila"(de nacht). Arabische gezangen op repetitieve Afrikaanse ritmes, dans en vibraties... Eindeloos, de hele nacht lang. Deze trancemuziek maakt gegarandeerd de onzichtbaren wakker. Niet te missen!

http://www.membres.lycos.fr/ouladbambara

03.12 > 20:00 + 03.12 > 22:00


prog: 0
Sorry, no Dutch version for this article.
French [fr] or English [en] page.
03.12 > 20:00 + 03.12 > 22:00


squelettes/rubrique-3.html
lang: nl
id_rubrique: 643
prog: 638
pos: aval