prog: 1903
squelettes/rubrique-3.html

Censorship, U.S.A.

Hollywoodcinema in het licht van censuur en controle, zoom-in op de "Pre-Codeperiode"

Tussen het begin van de gesproken film en de zomer van 1934 genoot Hollywood een vrijheid die gedurende de drie daaropvolgende decennia zijn gelijke niet kende. Velen vergeten dat voor de jaren zestig expliciete films in de bioscopen te zien waren; films met een volwassen toon, die op het echte leven leken. Ver verwijderd dus van de op zwart-wit denken gestoelde kunstmatigheid die later als kader werd opgelegd door moralisten van allerlei slag.

The Roaring Twenties
De jaren 1920 zijn roerig: economische groei, vrijere zeden, vrouwenemancipatie, drooglegging, explosie van de georganiseerde misdaad, jazz, zorgeloosheid en decadentie... of toch voor het jonge stedelijke deel van de bevolking. De filmindustrie scheert hoge toppen en het publiek wil een cinema die aan hun eisen voldoet. De gesproken film zit er dan ook niet mee een kat een kat te noemen.

The Sins of Hollywood
In het Hollywood van die periode rijgen de schandalen en affaires zich aaneen: spek naar de bek van de pers. De filmindustrie wordt vaak aan verdorvenheid gekoppeld. Protest neemt toe, veelal vanuit zedenliga’s en katholieke drukkingsgroepen die boycots organiseren in samenwerking met de lokale overheden die instaan voor de censuurwetten. De box-office siddert, investeerders trekken zich terug en de regering dreigt ermee zich te moeien. De grote studio’s organiseren een grote PR-campagne: Hollywood wil zich herpakken en zelfcensuur toepassen. Daarom richten de belangrijkste studio’s de Motion Picture Producers and Distributors of America op en plaatsen ze een heilige aan het hoofd ervan: William Hays. Hays belichaamt zowat de moraal en stelt in 1930 de Production Code (ofwel de Hays Code) op, die zeer precies dicteert wat wel en niet in de cinema mag worden getoond. Maar...

1930-1934: Pre-Code Hollywood
Gedurende vier jaar is de Code niets anders dan een symbool. Hays is ondergeschikt aan de studio’s die in het licht van de economische crisis de grenzen steeds verder leggen om het publiek naar de zalen te lokken. Films provoceren almaar meer. Als de censuur al aan bod komt, dan louter als onderwerp van spot! De druk en dreiging van boycots nemen toe. De invloedrijke Legion of Decency leidt de kruistocht.

Summer of ’34
De MPPDA herorganiseert zich, de Code dringt zich feller op. Hoewel het in theorie niet verplicht is, mag in de praktijk geen enkele film meer gedraaid en verdeeld worden zonder de zegen van de Production Code Administration, geleid door de uitgesproken katholiek Joseph Breen. Hollywood ligt van de ene op de andere dag op zijn kop. De christelijke moraal is een juk waarvan het zich nog steeds moeilijk kan bevrijden, hoe provocerend of onafhankelijk een film ook is. Ook de censuur verstevigt zich, aangezien de films die van voor de Code dateren in de zalen verboden worden, ook op tv. Sommige films worden opnieuw gemonteerd, soms worden er met een paar jaar vertraging zelfs kuise remakes van gedraaid!
Over het verlies van de vrijheid kan dan getreurd worden, de strikte censuur dwong regisseurs en scenaristen wel om inventief hun ideeën door de keuring te loodsen. De bijbedoeling werd tot kunst verheven, sommigen menen dat de censuur de subtiliteit bevorderde. Er werden steeds meer technische en narratieve middelen gebruikt om de toeschouwer onder te dompelen in door censuur aangetaste filmwereld. De muziek benadrukte extra de intrige, het ritme werd opgedreven en het scherm vergrootte. De Hollywoodstijl vormde zich, het succes stond voor de deur.

C for Censorship Classification
Vanaf de jaren 50 en vooral in het decennium daarna tarten sommige films opnieuw de censuurcode. Het wordt wederom denkbaar om zich aan haar bewind te onttrekken. De MPPDA (nu MPAA) moet evolueren, wil ze niet ingehaald worden door de sociale veranderingen (en de concurrentie van tv en Europese, vrijere films die voet aan wal zetten). In 1968 wordt de Code vervangen door een classificatiesysteem dat tot vandaag in zwang is. Officieel geldt de censuur niet meer wat inhoud betreft, men bepaalt slechts voor welk publiek een film geschikt bevonden wordt. Een frisse vrijheidsbries steekt op. Behalve dan dat nieuwe economische mechanismen tot een ander soort censuur leiden, eentje die gepaard gaat met de monopoliepositie die de grote studio’s in de filmwereld bekleden.



Lezing

Censorship in America

+ Voorstelling Darkness Fanzine

Ons programma over filmcensuur is een mooie gelegenheid om het uitmuntende fanzine Darkness voor te stellen. Na themanummers over geweld, over seksen over politiek, stelt het tijdschrift in zijn december-nummer twee dossiers voor: het eerste gaat over afwijkend en pervers gedrag in de -voornamelijk Japanse- cinema, en het tweede is gewijd aan censuur in de Amerikaanse cinema en televisie. Hoofdredacteur en jurist Christophe Triollet is onze gast. Hij schetst de evolutie van de Pre-Code tot vandaag. De teksten die in de Verenigde Staten de filmindustrie regelen, spannen zich al vanaf het ontstaan ervan in om vrijheid van expressie met ondernemerschap te verzoenen. Door de jaren heen stelde de sector bepalingen op die geleidelijk mee-evolueerden met de zeden en beslissingen van het Hooggerechtshof.

15.12 > 19:00
Gratis


Thou Shalt Not

Sex, Sin and Censorship in Pre-Code Hollywood

Steven Smith, 2008, US, video, ov fr ond,, 68'

Wie de Amerikaanse cinema van voor de zelfcensuur niet kent, zal deze documentaire vol fragmenten met verbazing bekijken. Films die de moraal en het fatsoen uitdagen: bandeloosheid, alcohol, drugs, prostitutie, overspel, scheidingen, naakt, geweld, vulgariteiten, geëmancipeerde vrouwen en geharde criminelen. We ontmoeten ontgoochelde personages die een hard leven leiden, slachtoffers van onrechtvaardigheid zijn, kritiek op Amerika uiten en over werkloosheid en Marxisme praten! In tijden van crisis identificeert de toeschouwer zich met hen die een uitweg zoeken, zelfs met bedenkelijke praktijken... en dat is nu net het probleem! Met de komst van de Code moest film onschuldige ontspanning bieden, fatsoenwaarden propageren en de meute vooral niet ophitsen. Naast een lange lijst verboden, gaat het vooral over moraal. Goed en kwaad moeten netjes van elkaar te scheiden zijn, de overheid staat altijd aan de juiste kant, en zij die zich aan de andere kant bevinden, horen gestraft te worden (het fameuze principe van de "morele compensatie"). Misdaad en zonde lonen niet meer.

+ The Mystery of the Leaping Fish

John Emerson, 1916, US, video, stil, int en ond,, 25'

In deze groteske komedie, geschreven door Tod Browning en onder toezicht van D.W. Griffith, speelt Douglas Fairbanks Sr. de sprankelende detective met de toepasselijke naam Coke Ennyday die evenveel van vitamientjes als van vermommingen kent. Injectiespuit rond zijn gordel, schiet hij een jonge vrouw tot in Chinatown te hulp. Zoals in andere films die -hier zonder enige dubbelzinnigheid- over drugs gaan, mocht "The Mystery of the Leaping Fish" vanzelfsprekend niet vertoond worden tijdens de periode waarin de Code in zwang was. Hij werd herontdekt tijdens de jaren 1970.

+ Betty Boop meets Will Hays [Before and After]

Dave Fleischer, 1933-1938, US, video, ov , 2 x 6'

De carrière van Betty Boop liep parallel met de start van de Hays Code en werpt dus licht op de gevolgen daarvan: het jazzy seksicoon met duivelse heupbewegingen werd "op haar plaats gezet". Na 1934 mag ze haar slipje niet meer tonen. Haar rol evolueert: ze wordt braver, zoekt een echtgenoot, werkt in de keuken, wordt secretaresse, verzorgt het huishouden en houdt van dieren...

28.11 > 22:00 + 15.12 > 21:00
5€ / 3,5€


Kirby Dick, 2006, US, video, ov fr ond,, 98'

In 1968 verving de Motion Picture Association of America (MPAA), op initiatief van de charismatische Jack Valenti, de censuur door een classificatie per leeftijdscategorie, wat in heel wat landen navolging kende. Een anonieme commissie geeft adviezen die eenvoudige aanbevelingen lijken, maar die een immense invloed kunnen hebben op de “carrière” van een film. Het economische belang van de productie en vertoning van een film maakt dat de meesten eieren voor hun geld kiezen. Om rendabel te zijn, moet een producer zijn film in zoveel mogelijk zalen krijgen. Als die film dan een rating meekrijgt die het potentiële publiek vermindert, zal hij niet verdeeld worden, zwijgen de media erover, wordt publicitaire aandacht geweigerd, verkopen grootwarenhuizen de dvd niet, en krijgt hij geen tv-vertoning. In een marktsysteem dat zo gecontroleerd en gecentraliseerd is, komt een ongunstige rating neer op het monddood maken van een film! Nee, dan liever de film gladstrijken of er in knippen waar nodig zodat die in het karkas past. Het classificatiesysteem leidt ook naar hokjesdenken. De productie van een film beoogt een duidelijk marktsegment.
In dit gedurfde en grappige film-onderzoek onthult Kirby Dick met behulp van een privédetective de geheime werking van de classificatiecommissie, wat hij illustreert met talrijke getuigenissen van Hollywoodsterren die het grondig oneens zijn met het systeem.

01.12 > 18:00 + 20.12 > 20:00
5€ / 3,5€


Van Guylder, 1971, US, 35mm, ov , 82'

Wat gaat er boven een sexy en grappige exploitation-film om de legendarische sfeer van zedenverwildering in Hollywood te vatten ? We laten in het midden of de film helemaal waarheidsgetrouw is. Weet dat hij grofweg de verhalen verfilmt die Kenneth Anger in zijn boek “Hollywood Babylon” vertelt, waarvan het waarheidsgehalte dubieus is - maar het boek is er niet minder een uitstekend document om! Zelfmoord, mysterieuze overlijdens, waanzinnige party’s, zogezegd echte orgiën op de filmsets van Griffith of Von Stroheim, de seksuele voorkeur van de ene en de drugsverslaving van de andere... De beautiful people van toen, of in dit geval hun vage dubbelgangers, allen passeren ze de revu. Charlie Chaplin, Jean Harlow, William R. Hearst (de persmagnaat die Citizen Kane inspireerde), Rudolph Valentino en natuurlijk "Fatty" Arbuckle, wiens naam voor eeuwig verbonden blijft met losbandig Hollywood. De “reconstructies” zijn vermengd met archiefbeelden om de film een pseudo-documentair tintje te geven, wat op het randje is natuurlijk.

06.12 > 22:00 + 20.12 > 22:00
5€ / 3,5€


The Silver Screen

Color Me Lavender

Mark Rappaport, 1997, US, video, ov , 100'

Mark Rappaport maakte een grappige en boeiende analyse van de voorstelling van homoseksualiteit in films. Verwijfde personages en travestieten zijn vanaf het prille begin te zien, met een gegarandeerd “komisch” effect. Maar daar bleef het vaak bij. Het onderwerp werd zelden anders in beeld gebracht, laat staan expliciet behandeld. Met de censuurcode wordt seks van het scherm verbannen, zeker als het om “afwijkingen’’ gaat. De toespelingen op taboe-onderwerpen zijn er nochtans wel, maar heel subtiel en ambigu. Door zorgvuldig een heleboel filmscènes en -dialogen te ontleden, onthult Rappaport deze onvermoede dimensie die bestaat uit bedekte termen, zodat enkel ingewijden ze begrepen. Zelfs de acteurs die de scenes vertolkten, leken de toespelingen, de steelse blikken en de pikante details niet steeds door te hebben. Anderen, zoals Rock Hudson aan wie Rappaport al eerder een film wijdde, maakten er een spelletje van om verwijzingen naar hun homoseksualiteit binnen te smokkelen, zelfs al vertolkten ze de grootste macho’s.

08.12 > 17:00 + 13.12 > 22:00
5€ / 3,5€


squelettes/rubrique-3.html
lang: nl
id_rubrique: 1910
prog: 1903
pos: aval