prog: 2376
squelettes/rubrique-3.html

Folk on Film / America

En dan nu, voor het eerst in Nova, een gelegenheid om te kijken hoe folk en film samengaan. Om te zien door welke mythes folk wordt geïnspireerd, maar ook welke mythes folk voortbrengt. Een soms Rousseau-achtige folk (de mooie tradities vs de vreselijke moderniteit), dan weer een Hobbesiaans (die afschuwelijke rednecks), soms Tolstojaans (folk maakt de wereld mooier, brengt ons dichter bij de natuur, een middel tot transcendentie), dan weer quasi revolutionair (het Amerikaanse syndicalisme van Woody Guthrie en later de revolutionaire verbeelding van ‘68). Nu eens kapot gemaakt door het collectivisme, dan weer door de liberale consumptiementaliteit, maar altijd goed gedijend in de intimiteit van een kleine sociale kring. We besteden speciaal aandacht aan zij die met camera, pen of bandopnemer in de aanslag deze muziek hebben vastgelegd. Zij die er films en platen van gemaakt hebben of ervan geprofiteerd hebben voor hun eigen muziek. Alan Lomax, de meest bekende folkverzamelaar, laten we voor een keertje links liggen. Want we gunnen plaats aan andere, minder beroemde figuren... om later weer op hem terug te komen, waarvoor we nu al heel wat ideeën in gedachte hebben!

In deze eerste module van Folk on Film gaat veel aandacht naar de Verenigde Staten. Het moet gezegd zijn dat juist daar de folk, als muziek door het volk en voor het volk, van betekenis is voor de identificatie van een land dat zich laat definiëren door zijn volk zelf. Een project van de Verlichting, dat volgde op de romantische-nationalistische bewegingen van de 19e eeuw, toen Chopin voor Polen, Rimsky Korsakov, Borodin en Moussogrsky voor Rusland, Verdi voor Italië, en natuurlijk Bartok en Kodaly voor Hongarije traditionele muziek hebben gebruikt om er de ziel van volkeren en nieuwe naties mee vorm te geven. Toen was het hofmuziek, muziek voor concertzalen en salons. Met het verschijnen van de langspeelplaat kregen Skip James, Woody Guthrie, Leadbelly, Amerikaanse folk- en blueshelden uit de volksklasse hun eigen stem. De commercie aan de ene kant, de theorieën en verzamelingen van een Alan Lomax aan de andere kant, zorgden ervoor dat populaire muziek, voor de eerste keer in de westerse geschiedenis, de meest beluisterde muziek werd, op hetzelfde moment dat intellectuele muziek de abstractie ontdekte.

Folk on Film toont cinema die zich vragen stelt over de vorm, waarin folk centraal kan staan of simpelweg een bestanddeel vormt van een stijl. De aanwezigheid van Hal Ashby, Arthur Penn, Walter Hill, Miklos Jancso, Les Blank, zou cinefielen, die a priori weinig voeling hebben met folk, moeten aanspreken. Televisie heeft vaak de tijd genomen om folk te tonen, vandaar een uitgebreid aantal vertoningen onder het label “Tele-Folk”. Er zijn veel films van Amerikaanse bodem maar geen concert. Wel zijn er muzikanten en conferenciers die de Waalse folklore, de traditionele Franse muziek, de dansen en volksmuziek van Apulië, de gezangen van het Kabylische volk en traditionele Hongaarse muziek uitvoeren of bespreken. Lees er alles en nog meer over op de hierna volgende pagina’s.



Een van de eerste films van Les Blank in zijn directe en meeslepende stijl, in de geest van die tijd. De Texaanse bluesman Lightning Hopkins was toen de ster van de revivalfestivals. Les Blanks toont hem hier thuis, als fascinerend muzikant en ultieme poseur die de blues op zijn bank speelt en uitlegt. Een rodeo-scene met toeschouwers en deelnemers die allemaal zwart zijn, breekt met de Europese overtuiging dat typisch Amerikaanse bezigheden "geraciseerd" zijn, ook al zijn ze aan het eind van de jaren zestig nog steeds gesegregeerd. Lighting Hopkins spreekt over segregatie met een anekdote tijdens een concert dat de film kenmerkt. Drie jaar later wijdde Les Blank een film aan Mance Lipscomb, die ook herontdekt werd, omdat het publiek nu zijn platen kon kopen. We zagen hem met Lightining Hopkins in de vorige film. De muziekscènes zijn natuurlijk prachtig, maar hem in zijn element zien verleent deze uitzonderlijke Texaanse country/blues gitarist extra cachet en kracht. Tommy Jarrel, violist uit de Blue Ridge Moutains, het mekka van de Amerikaanse traditionele muziek, wordt op een contemplatieve manier getoond, dicht bij de natuur en mensen. Of hij nu in zijn tuin speelt, op een kerkfeest of op een traditioneel muziekfestival, steeds is hij vol verbazingwekkende energie. Aan tijdloze liederen voegt hij altijd een vers of twee uit eigen mouw geschud: heerlijk!



Een van de eerste films van Les Blank in zijn directe en meeslepende stijl, in de geest van die tijd. De Texaanse bluesman Lightning Hopkins was toen de ster van de revivalfestivals. Les Blanks toont hem hier thuis, een fascinerend muzikant, een ultieme poseur die de blues op zijn bank speelt en uitlegt. Een rodeo-scene, waar toeschouwers en deelnemers allemaal zwart zijn, breekt met de Europese overtuiging dat typisch Amerikaanse bezigheden "geraciseerd" zijn, ook al zijn ze aan het eind van de jaren zestig nog steeds gesegregeerd. Lighting Hopkins spreekt over segregatie tijdens een anekdote op een concert dat de film kenmerkt. Drie jaar later wijdde Les Blank een film aan Mance Lipscomb, die ook herontdekt werd, omdat het publiek nu zijn platen kon kopen. We zagen hem met Lightining Hopkins in de vorige film. De muziekscènes zijn natuurlijk prachtig, maar hem in zijn element zien, geeft aan deze uitzonderlijke Texaanse country/blues gitarist extra cachet en kracht. Tommy Jarrel, violist uit de Blue Ridge Moutains, het mekka voor de Amerikaanse traditionele muziek, wordt op een contemplatieve manier getoond, dicht bij de natuur en mensen. Of hij nu in zijn tuin speelt, op een kerkfeest of op een traditioneel muziekfestival, steeds is hij vol verbazingwekkende energie. Aan tijdloze liederen voegt hij altijd een vers of twee toe uit eigen mouw geschud: heerlijk!

+ The Blues according to Lipghting Hopkins

Les Blank, 1968, US, 16mm > video, ov eng ond,, 31'

+ A well spent Life

Les Blank, 1968, US, 16mm > video, ov eng ond,, 44'

+ Sprout Wings and Fly

Les Blank, 1983, US, 16mm > video, ov fr ond,, 30'

16.05 > 20:00 + 16.06 > 19:00
6€ / 4€


Les Blanks filmt de Cajuns in Louisiana, waarvan hij wegen, routes, rivieren, rivierarmen kent en die hij inslaat. We komen zo dicht mogelijk in de buurt van gebruiken zoals vissen, paardenrennen en eten (crawfish natuurlijk!). De muziek is niet te overtreffen want het zijn de Balfa Brothers, de bekendste broers uit de Cajunmuziek, die de soundtrack leveren. "Always for Pleasure" is een van Les Blanks bekendste films. Eerst richt hij zijn blik en daarna zijn camera op de meest levendige hoeken van New Orleans. Hij toont wat er bijzonder is, maar ook wat mensen bij elkaar brengt. De Mardi Gras van de "Indianen", de begrafenissen en "second line", of ze nu zwart of wit zijn, St Patrick’s Day.... Niet alleen folk natuurlijk, maar bij uitstek populaire en diepgewortelde stedelijke muziek. We zien Allen Toussain, Irma Thomas, The Neville Brothers en de briljante professor Longhair. Het lijkt wel of David Simon voor zijn serie "Treme" dit heel goed bekeken heeft.

+ Spend It All

Les Blank, 1971, US, 16mm > video, ov eng ond,, 43'

+ Always for Pleasure

Les Blank, 1978, US, 16mm > video, ov eng ond,, 57'

09.06 > 19:00 + 14.06 > 19:00
6€ / 4€


Ter afsluiting van deze mini-focus op Les Blank, twee films uit 1973 die tegelijkertijd werden opgenomen, over twee van de meest emblematische Creoolse accordeonisten: Alphonse "Bois sec" Ardoin en Clifton Chenier, de "Koning van de Zydeco". Les Blanks neemt de tijd om ze in hun familie te filmen bij het bereiden en delen van de maaltijd. Alles is prachtig, de scènes van mardi gras op het platteland (te vergelijken met die van de Cajuns of die van de Walen in de andere films die hier getoond worden), de discussies op de veranda, de geluidsversterkte vrachtwagen die muziek over het hele platteland verspreidt... We komen buiten met oren vol muziek, vaak mooi, soms erg grappig en subliem. De beelden en discussies tonen deze muzikanten in hun omgeving wat de indruk geeft dat we ze een beetje kennen.

+ Dry Wood

Les Blank, 1973, US, 16mm > video, ov eng ond,, 37'

+ Hot Pepper

Les Blank, 1973, US, 16mm > video, ov eng ond,, 54'

09.06 > 21:00 + 14.06 > 21:00
6€ / 4€


Pete Seeger, het gezicht van de eerste grote Amerikaanse folkrevival, is de schakel tussen de generatie van Leadbelly, Woody Guthrie, en die van Dylan, zo niet de volgende, aangezien hij in 2014 op zijn 95e overleed, en tot dan nog steeds actief was. Na het McCarthyisme verdween Pete Seeger 15 jaar lang van de radio- en tv-golven, totdat een dappere Johnny Cash hem aan het begin van de jaren zeventig prime time uitnodigde voor een lied tegen de oorlog in Vietnam. In 1965-66 bood een zeer kleine New Yorkse tv-zender, die voornamelijk in het Spaans uitzond, hem een reeks programma’s aan. Zo ontstond "Rainbow Quest", Hootenany gefilmd, soms afgewisseld met documenten gefilmd door Pete en zijn vrouw. Hij zingt, geeft banjolessen, laat het publiek karaoke zingen, maar vooral nodigt hij uitstekende muzikanten, al dan niet bekend, uit. Ze delen hun liederen rond een tafel, instrumenten in de hand, zonder scenario of publiek. We vinden er de vrijgevigheid, de immense kwaliteit van zijn vertolking, en zijn manie als een beetje botte scoutsleider. Op een donderdag en drie zondagen tonen we hier 4 van de 39 uitzendingen die in iets meer dan een jaar tijd zijn opgenomen.



1965, US, video, eng ov 52'

We beginnen dit programma met een aflevering die de diversiteit van de Amerikaanse volksmuziek in de jaren 1960 samenvat. Pete Seeger ontvangt de jonge Hedy West, die eind jaren vijftig opdook. Ze speelt de long neck banjo, zingt luid en zeer ontroerend. Richard Anthony stal haar melodie van "500 Miles Away from Home". Hij ontving ook Paul Caldwell, een onbekende snelle banjospeler van de Appalachen, een uitstekende traditionele muzikant, en tot slot Mississippi John Hurt, de blues-einzelgänger met buitengewone picking-techniek, bekend om zijn opnames uit 1928, en de ster van de bluesrevival van de jaren zestig. Een gevarieerde aflevering dus, met veel uiterst goede muziek.

16.05 > 22:00
4€ / 3€


1965, US, video, eng ov 52'

Jean Redpath, een Schotse zangeres die naar de Verenigde Staten emigreerde, heeft een prachtige stem. Als subliem performer zette ze Robert Burns op muziek, de dichter van Schotland. Hier zingt ze "hits" uit het repertoire. Roscoe Holcomb is een van de grote ontdekkingen van de folkrevival van de jaren zestig. Als inwoner van de Appalachen is hij een soort van Buster Keaton van de folk. Een indrukwekkende stem, een unieke banjo- en gitaartechniek, maar zijn gezicht verraadt niets. De kracht van zijn vertolking betoverde de folkwereld toen hij werd ontdekt op latere leeftijd. Pete kan er niet van over. Zo heeft hij nog nooit een banjo horen stemmen. Hij beroert de snaren... zodat wij dit kunnen afkijken.

26.05 > 18:00
4€ / 3€


1965, US, video, eng ov 52'

Vroeger, net zoals nu, kende niemand deze twee jonge Puerto Ricanen. Ze zingen het Latino-Spaans repertoire, vol met de revolutionaire verbeelding van zijn tijd. Pete maakt van de gelegenheid gebruik om "Guantanamerra" te brengen, dat hij grotendeels wereldwijd bekend heeft gemaakt. Zijn gitaararrangement is niet voor niets bepalend voor het succes van het lied. Elizabeth Cotten, auteur en "outsider" musicus, was door een ingewikkeld toeval de nanny van Peggy, Pete’s halfzus. Aangezien de familie Seeger geïnteresseerd was in volksmuziek, greep ze op een dag een gitaar die ze omgekeerd bespeelde en liet de beroemde familie sprakeloos achter. Ze stellen haar voor aan het folkmilieu waar ze een ster werd. Zij was het die op 8-jarige leeftijd "Freight Train" schreef, die generaties folkgitaristen speelden, maar nooit zoals zij. Haar aanwezigheid en stem zijn zo ontroerend dat dit niet in woorden kan worden gevat. En zelfs als Pete hier wat ruimte inneemt, is het moment magisch. Als je met droge ogen naar buiten komt, betekent dit dat je hart dat ook is.

09.06 > 18:00
4€ / 3€


1966, US, video, eng ov 52'

Laatste aflevering van de serie, en de laatste die we vertonen. Geweldig om ze met z’n drieën de folksongs te zien zingen die ze leuk vinden. Johnny Cash rolt met zijn schouders tussen de nummers door, June Carter geeft alles wat ze heeft, en Pete is als een vis in het water. Grote klasse!

16.06 > 18:00
4€ / 3€


Hier zijn drie films van cultregisseurs, en zoals destijds het geval was gebaseerd op maatschappelijke en politieke thema’s. Elke film heeft het op zeer verschillende manieren over folk, maar ze hebben allemaal een duidelijk beeld van wat het in de jaren zeventig in de Verenigde Staten betekende. Gepolijste of rauwe folk, clichés en de pogingen om ze kwijt te raken. Verwarring en oprechtheid. Een Amerika dat zijn eigen verhaal probeert te schrijven, dat van zijn volk verteld door helden of antihelden, populair en angstig maar steeds met de glimlach.



Arthur Penn, 1969, US, 35mm, ov fr ond,, 110'

"You can get anything you want, at Alice’s restaurant," zingt hij op een gitaarriff die doet denken aan de "rags" (zoals in ’ragtime’) van de bluesmannen die in het midden van de jaren zestig weer in de mode kwamen. Arlo Guthrie, Woody’s zoon, heeft nogal wat rag blues iconen gehoord, met epische teksten, geïmproviseerd of zorgvuldig uitgeschreven, over dramatische of ongewone gebeurtenissen. Het is deze ironische vorm die Arlo gebruikt in het 18 minuten durende nummer dat zijn eerste gelijknamige album opent. Arthur Penn ("Little Big Man", "Bonnie and Clyde"), die de hippiebeweging in volle glorieperiode wil filmen, illustreert dit grappige autobiografische lied. Alice en Ray wonen in een ontheiligde kerk waar alle hippievrienden langskomen en een restaurant openen. Een verhaal van afval gedumpt op de verkeerde plaats voor Thanksgiving zal Arlo in staat stellen om de oproep voor Vietnam te vermijden. Verwarrend? Dat is normaal. Arlo houdt graag mensen voor de gek. Cultscene: in het gezelschap van de echte Pete Seeger zingt hij een song van Woody Guthrie, voor Woody Guthrie (gespeeld door een acteur) op zijn ziekenhuisbed.

18.05 > 19:00 + 26.05 > 19:00
6€ / 4€


Hal Ashby, 1976, US, 35mm, ov fr ond,, 147'

Alan Lomax stelde voor dat Woody Guthrie zijn liederen van context voorzag. Gezien de snelheid waarmee hij dat deed en de kwaliteit van de teksten, zette hij hem aan tot het schrijven van een autobiografie. Op 35-jarige leeftijd schreef Woody "Bound for Glory", een juweel van de Amerikaanse literatuur en een prachtig voorbeeld van autofictie dat Hal Ashby, die graag als "tegencultuur" werd afgebeeld en progressieve ideeën presenteerde, zich graag eigen maakte. De meest hippieachtige regisseur van New Hollywood was de monteur van onder meer "In the Heat of the night" en regisseerde "Harold and Maude". Hij dacht aan Tim Buckley als Woody op het scherm. Hij had inderdaad krulletjes en zong heel goed, maar stond ver van de grimmige en brutale kant van Guthrie. Tim Buckley stierf aan een overdosis voor de draaidagen en David Carradine ("Kung Fu", "Kill Bill") nam de rol over. Hij speelt en zingt echt in de film. We zijn waarschijnlijk ver verwijderd van Woody’s leven, dat al goed geromantiseerd was in het boek, maar het vroege gebruik van de steady cam verleent de film elegantie en een jaren zeventig flair aan de legende van Woody, die we hier graag tonen.

18.05 > 21:00 + 26.05 > 22:00
6€ / 4€


Walter Hill, 1981, US, 35mm, ov fr ond,, 99'

Na het schrijven van het script voor "Alien", het regisseren van een snode New Yorkse stadsfilm ("The Warriors") en een western, maakt Walter Hill een surrogaat voor "Deliverance", zonder commercieel succes. Critici zien het als een metafoor voor de modderpoel van de Vietnamoorlog, zonder er positief over te zijn. Keith Carradine (de broer van David, zie "Bound for Glory"), en acht andere leden van een militaire patrouille (waaronder Power Booth, Fred Ward, Peter Coyote) gaan op training in Louisiana. Als wraak voor het stelen van hun boten beschieten ze een bende redneck Cajuns. Die kunnen daar niet mee lachen (wat dacht je). Ze achtervolgen hen in dit gebied dat ze als hun broekzak kennen om ze één voor één te doden.
De productie en de foto zijn prachtig, de film goed gemaakt, zoals een luxe B-serie. De muziek wordt, zoals vaak het geval is bij Hill, geleverd door Ry Cooder. Zeer geslaagde survivalfilm bevolkt door rednecks (zie ons rednecks-programma) met een fantastische scène, waar de laatste overlevenden in burgerkleding elkaar ontmoeten op een Cajun-feest waar Marc Savoy, Frank Savoy, John Stelly & Dewey Balfa spelen!

18.05 > 23:50 + 14.06 > 23:00
6€ / 4€


squelettes/rubrique-3.html
lang: nl
id_rubrique: 2377
prog: 2376
pos: aval